Ιστορική φωτογραφία: 24 Φεβρουαρίου 1913, απελευθέρωση της Κόνιτσας, του Ζαγορίου και του Πωγωνίου!

24 Φεβρουαρίου 1913. Απελευθέρωση της Κόνιτσας, του Ζαγορίου και του Πωγωνίου από τους Οθωμανούς.
Δίστρατο. Δοξολογία την ημέρα της Απελευθέρωσης! Δεξιά με την σημαία ο Γ. Πίσπας (Μακρυγιώργης).
Φωτογραφία από το αρχείο του Η. Πίσπα, σε έκδοση του Δήμου Κόνιτσας.

Η απελευθέρωση της Κόνιτσας «Ήμουν κι εγώ εκεί»

Μπάμπης Στέρτσος
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ
Η πόλη κάτω από τον Οθωμανικό ζυγό

Ο Αώος κατέβαινε εκείνο τον χειμώνα σαν πληγωμένο θηρίο. Δεν κυλούσε· αγωνιζόταν. Κατέβαινε από τα βουνά φουσκωμένος από χιόνια και θυμό, χτυπώντας τις πέτρες με δύναμη που έκανε τη γη να τρέμει κάτω από τα πόδια σου, σαν πληγωμένο θηρίο που αρνείται να σωπάσει. Ο ήχος του ανέβαινε ως τα σπίτια της Κόνιτσας, περνούσε από χαραμάδες και καθόταν μέσα στις καρδιές των ανθρώπων σαν ανήσυχη προφητεία Το νερό έσπαγε πάνω στα θεμέλια του μεγάλου μονότοξου γεφυριού, ανέβαινε αφρός, έπεφτε ξανά, κι εγώ στεκόμουν συχνά στην άκρη του, κοιτώντας το νερό να περνά, μικρός ακόμη, προσπαθώντας να καταλάβω αν το γεφύρι άντεχε το ποτάμι ή αν το ποτάμι δοκίμαζε την υπομονή του.
Ήμουν ο Λιάκος. Γιός του Στέργιου, μάστορα στο μπουλούκι του Φρόντζου, από εκείνους τους ανθρώπους που δεν έγραφαν το όνομά τους σε χαρτιά αλλά...

Η συμβολή του π. Παύλου Ζησάκη, από το Παλαιοσέλλι Κόνιτσας, στο Έπος του 1940!

Ο μακαριστός Αρχιμανδρίτης Παύλος Ζησάκης υπήρξε ένας από τους αφανείς ήρωες του Ελληνοϊταλικού Πολέμου, υπηρετώντας με αυταπάρνηση και θάρρος ως λοχαγός του πυροβολικού στο θρυλικό οχυρό Ρούπελ τον Απρίλιο του 1941. Μαζί με τους συντρόφους του κράτησε ανυποχώρητη άμυνα επί έξι ολόκληρες ημέρες, παρά την σφοδρή επίθεση των γερμανικών δυνάμεων.
Την έκτη ημέρα της μάχης, όταν πλέον οι αντοχές είχαν εξαντληθεί, από τους δεκατρείς πυροβολητές έμειναν μόνο τρεις, βαριά τραυματισμένοι, μεταξύ αυτών και ο ίδιος ο π. Παύλος Ζησάκης, που δέχθηκε σφαίρα στην καρδιά. Μεταφέρθηκε αιχμάλωτος πολέμου στην Σόφια και θεωρήθηκε νεκρός από τους συγχωριανούς του, που τον θρήνησαν. Ωστόσο, επέζησε θαυματουργικά, καθώς το βλήμα ακινητοποιήθηκε κοντά στην καρδιά του - γεγονός που χαρακτηρίστηκε από τους γιατρούς ως «θαύμα ζωής».
Επέστρεψε στο χωριό του το Παλαιοσέλλι στις 25 του Οκτώβρη ξαφνιάζοντας ευχάριστα τους χωριανούς του!
Μετά την ανάρρωσή του, δεν έμεινε αδρανής. Πήρε ενεργό μέρος στην Εθνική Αντίσταση, συμβάλλοντας με αυταπάρνηση στην μεταφορά πολεμοφοδίων και στον αγώνα του ελληνικού λαού ενάντια στον φασισμό και τον ναζισμό. Αργότερα, επανήλθε στον ελληνικό στρατό, φτάνοντας στο βαθμό του ταγματάρχη, και συνέχισε να υπηρετεί την πατρίδα του με ήθος και πειθαρχία.
Η δράση του π. Παύλου Ζησάκη στο Έπος του ’40, ο ηρωισμός του στο Ρούπελ και η μεταγενέστερη συμμετοχή του στην Αντίσταση αποτελούν λαμπρό...

1938 - Λουτρά στα Καβάσιλα Κόνιτσας

1938 - Λουτρά στα Καβάσιλα Κόνιτσας. (Φωτογραφία Σ. Μελετζή, Συλλογή Γεωργίου Δ. Καρρά).

πηγή

Ιστορική φωτογραφία της Κόνιτσας το 1917!

1917. Ο δρόμος προς την Κόνιτσα (προφανώς από Λεσκοβίκι, από Μάζι ...). "Πρόκειται για μερική άποψη της Κόνιτσας και της γέφυρας που ήταν στο ρέμα που μπαζώθηκε και είναι σήμερα δημοτικός χώρος στάθμευσης των αυτοκινήτων, εκατό μέτρα πιο πάνω από το πρώην πρατήριο καυσίμων του Λώλου ..." Περιγραφή από Ν. Φασούλη.
Φωτογραφία από γυάλινη στερεοσκοπική πλάκα φωτογράφου της Γαλλικής στρατιωτικής αποστολής στην Αλβανία κατά τον 1ο Παγκόσμιο πόλεμο.

Vassilios Cholevas

Κόνιτσα: Αξέχαστοι δεξιοτέχνες, λαϊκοί οργανοπαίχτες !

Αξέχαστοι δεξιοτέχνες, λαϊκοί οργανοπαίχτες! Συμμετείχαν σε κάθε κοινωνική εκδήλωση σκορπώντας κέφι και χαρίζοντας όμορφες στιγμές σε όλους! Ο χορός, η μουσική και το τραγούδι δρουν πάντα θεραπευτικά!
Στην πρώτη φωτογραφία από αριστερά: Ρίτος Πανουσάκος, Θανάσης Χριστόπουλος, Μιχάλης Πανουσάκος, Μήτσος Χριστόπουλος...

Κόνιτσα, μια ξεχασμένη επέτειος

Γράφει ο Χρήστος Μπολώσης

Τώρα που ο αχός των εορτών πέρασε, ήρθε στη θύμησή μας μία (σκοπίμως) ξεχασμένη, αλλά τόσο σημαντική επέτειος. Η θρυλική Μάχη της Κόνιτσας, που έγινε από τις 25 ∆εκεμβρίου 1947 έως τις 6 Ιανουαρίου 1948. Κατά τη διάρκεια του συμμοριτοπολέμου ο ∆ημοκρατικός Στρατός Ελλάδας είχε προσπαθήσει να καταλάβει μεγάλα αστικά κέντρα, όπως Νάουσα, Φλώρινα, Καρδίτσα και Καρπενήσι, προκειμένου να δημιουργήσει μία οντότητα με κατεχόμενο έδαφος και...

Οι επτά ημέρες της Εποποιίας της Πίνδου

Γράφει ο Δημήτρης Ζιακόπουλος, μαθηματικός - μετεωρολόγος

Στην Ήπειρο και τη Δυτική Μακεδονία η 28η Οκτωβρίου 1940 ξημέρωσε με συννεφιασμένο ουρανό και κάποιες βροχές, οι οποίες γενικά ήταν ασθενείς και επέτρεπαν στους κατοίκους τους να πάνε στις καθημερινές τους δουλειές χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα. Πιο χαρούμενοι από όλους ήταν οι αγρότες, γιατί οι βροχές που είχαν ήδη πέσει είχαν κάνει τα χωράφια τους έτοιμα για όργωμα. Όμως, σε ελάχιστες ώρες οι νεότεροι από αυτούς αντί για το αλέτρι έπιασαν το όπλο και με το τραγούδι στα χείλη τράβηξαν προς τα εκεί που το χρέος τους καλούσε...

Ο Πύρρος Στάρας στη μεγάλη αντεπίθεση του ελληνικού στρατού το 1940 «έβαλε εύστοχα κατά των πέριξ Κονίτσης εχθρικών τμημάτων, τα οποία υποχωρούσαν εν πανικώ»!

Ο δάσκαλος που αποδείχτηκε τρομερός πυροβολητής στην μάχη της Πίνδου. Είχε καταπληκτική ευστοχία στις αντιαεροπορικές βολές!
Καταγόταν από το Πάπιγκο Ζαγορίου. Ο πατέρας του ήταν Σχολάρχης και τον έπαιρνε μαζί του στα χωριά που υπηρετούσε. Έτσι, ο Πύρρος τελείωσε το Σχολαρχείο. Από μικρή ηλικία ξεχώρισε για την ευφυΐα και την κλίση του προς τα γράμματα. Πήρε το πτυχίο του δασκάλου από το Διδασκαλείο Ιωαννίνων και διορίστηκε δάσκαλος στο χωριό του.
Τη θέση αυτή αντάλλαξε αργότερα με την – επίσης εκπαιδευτικό – αδερφή του πηγαίνοντας ο ίδιος στον Αετό Θεσπρωτίας.Υπηρέτησε στο Σταυράκι Ιωαννίνων και στην Ακαδημία Ιωαννίνων. Μετεκπαιδεύτηκε δύο φορές, για ένα χρόνο στη Γεωπονική στα Ιωάννινα και άλλα δύο χρόνια στα Παιδαγωγικά...

Η (πρώην) Σταρίτσιανη και η σχέση της με τα… Εξάρχεια

Σε απόσταση 25 χλμ. από την Κόνιτσα, σε υψόμετρο 900 μ., στις βορειοδυτικές πλαγιές του Σμόλικα, ανάμεσα σε δάση δρυός και μαύρης πεύκης, βρίσκεται η Πουρνιά.
Η παλιά ονομασία της Πουρνιάς, ήταν Σταρίτσιανη. Μια ονομασία που διατήρησε μέχρι το 1927, την περίοδο που υπήρχε μια μαζική εκστρατεία μετονομασίας τοπωνυμίων από το υπουργείο Εσωτερικών σε όλη τη χώρα.
Η παράδοση θέλει το τοπωνύμιο «Σταρίτσιανη» να προέρχεται από αυτό του συνοικισμού «Σταρίτσα» και τα σιταροχώρια που απλώνονταν γύρω του. Οι ερευνητές προσδίδουν στο τοπωνύμιο σλάβικη προέλευση.
Ο ρωσογερμανός γλωσσολόγος Μαξ Βάσμερ (1886-1962), που είχε...

Μνήμες και ιστορίες από έναν 90χρονο τσέλιγκα στην Άνω Κλειδωνιά Κόνιτσας

 

Συγκίνηση και χαμόγελα. Μια ανέλπιστη επίσκεψη στην Άνω Κλειδωνιά Κόνιτσας!

Ένα ταξίδι στην Άνω Κλειδωνιά Κόνιτσας έγινε αφορμή για μια συγκινητική συνάντηση με το παρελθόν. Ο αγέρωχος τσέλιγκας κύριος Νίκος και η σύζυγός του Ελευθερία, μας άνοιξαν την πόρτα του σπιτιού τους, δύο χρόνια μετά την πρώτη μας γνωριμία. Μετά το ζεστό καλωσόρισμα και το σπιτικό γλυκό του κουταλιού, ο κύριος Νίκος ξεδίπλωσε μνήμες μιας άλλης εποχής. Μιας εποχής που τα βουνά γύρω από το χωριό έσφυζαν από ζωή, γεμάτα γιδοπρόβατα. Μιας εποχής...

Κόνιτσα: Η κορυφή και το άλογο

Η Κόνιτσα βρίσκεται σε υψόμετρο 600 περίπου μέτρων και διαθέτει μακρά ιστορία.

Υπάρχουν αναφορές που καταγράφουν την περιοχή ως «Τριφυλία», ενώ αρχαιολογικά ευρήματα και κατάλοιπα μαρτυρούν ότι η περιοχή κατοικήθηκε, κατ’ αρχαιολογική εκτίμηση από τον τις αρχές του 3ου αι. ως το 150 π.Χ.

Η Κόνιτσα αναφέρεται επίσης στο «Χρονικό των Ιωαννίνων», όπου ξανά αναφέρεται η κομβική και οχυρή τοποθέτησή της.

Μέχρι το 1927, η Κόνιτσα δεν ήταν… μόνο μια.

Χωριό με το ίδιο όνομα υπήρχε στη Δράμα. Με το ΦΕΚ 76 του 1927, το όνομά του άλλαξε σε «Πεύκοι».

Όσο για το όνομα της Κόνιτσας των Ιωαννίνων, που δεν άλλαξε ποτέ...

Σήμερα ταξιδεύουμε… στο γεφύρι της Κόνιτσας

Το Γεφύρι της Κόνιτσας, χτίστηκε το 1869 από συνεργείο 50 μαστόρων με πιθανολογούμενο επικεφαλής τον Πυρσογιαννίτη πρωτομάστορα Ζιώγα Φρόντζο, έναν αγράμματο λαϊκό τεχνίτη. Σίγουρο πάντως είναι ότι ο πρωτομάστορας του γεφυριού της Κόνιτσας ήταν αυτός που τρία χρόνια νωρίτερα είχε χτίσει το γεφύρι της Πλάκας.

Η κατασκευή του έγινε με δωρεές των κατοίκων της πόλης και κυρίως του τραπεζίτη των Ιωαννίνων Ιωάννη Ζ. Λούλη, καταγομένου από την Αετορράχη των Κατσανοχωρίων, ο οποίος διέθεσε περίπου τα μισά από τα 120.000 γρόσια...

Κόνιτσα: Σταυροδρόμι τριών ποταμών και τριών βουνών

Κείμενο: Ηρακλής Μήλας

Αναδημοσίευση από το περιοδικό «explore Nature», Μάρτιος 2009

Στις εσχατιές της Ελλάδας βρίσκεται ένας κάμπος που είναι τόπος συνάντησης ποταμών και προστατεύεται από πανύψηλα βουνά. Μια αίσθηση απομόνωσης αλλά και πληρότητας κυριαρχεί στην επαρχία Κονίτσης, όπου ο ρυθμός της ζωής ακολουθεί το τέμπο ενός αργόσυρτου, πωγωνίσιου δημοτικού τραγουδιού.

Ο Νομός Ιωαννίνων είναι ίσως ο πιο ενδιαφέρων νομός της Ελλάδας. Το μόνο που του λείπει είναι η θάλασσα, αλλά αν είχε και θάλασσα, τότε θα μιλούσαμε για κατάφωρη αδικία σε βάρος των υπόλοιπων νομών της Ελλάδας. Επιπλέον, αποτελεί ιδανικό προορισμό για όλες τις εποχές του χρόνου, προσφέροντας απεριόριστες επιλογές. Κάποιοι, επιλέγουν να ξεστρατίσουν και να κατευθυνθούν...

Η θρυλική μάχη της Κόνιτσας των Χριστουγέννων του 1947 κατά των ενόπλων στασιαστών του ΚΚΕ

ΙΧΝΗΛΑΤΩΝΤΑΣ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ.

ΨΗΓΜΑΤΑ ΑΠΟ ΝΕΩΤΕΡΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΆΔΑΣ.

Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΟΝΙΤΣΑΣ,

25 Δεκεμβρίου 1947.

ΓΕΝΙΚΑ.

Έχουν περάσει 76 χρόνια από την επίθεση των δυνάμεων του << Δημοκρατικού Στρατού >> την 25η Δεκεμβρίου 1947, κατά της ακριτικής πόλης Κόνιτσας, με σκοπό την κατάληψη της και την εγκατάσταση σ΄αυτήν της έδρας της << Προσωρινής Κυβέρνησης του Βουνού >>, που είχε σχηματισθεί την προηγούμενη ημέρα. Έτσι το ΚΚΕ απέβλεπε στην αναγνώριση του << ψευδοκράτους του βουνού >> από τις κομουνιστικές χώρες της Ανατολικής Ευρώπης.

ΑΝΤΙΠΑΛΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ.

Ελληνικός Στρατός.

Οι δυνάμεις του Ελληνικού Στρατού και η διάταξή των προ της επιθέσεως είχε ως ακολούθως:

1. Σταθμός Διοικήσεως της 75ης Ταξιαρχίας Πεζικού, με Διοικητή τον Συνταγματάρχη Κωνσταντίνο Δόβα, και μία Πυροβολαρχία Πεδινού Πυροβολικού μέσα στην...

Ξαναζωντάνεψε το Μοναστήρι της Παναγίας Ζέρμας στο Γράμμο

Tο Μοναστήρι της Ζέρμας (παλιό όνομα οικισμού Πλαγιάς) αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα μοναστικά ιδρύματα της ευρύτερης περιοχής της Κόνιτσας. Βρίσκεται σε απόσταση περίπου 40 χιλιομέτρων από την Κόνιτσα, κοντά στον νέο οικισμό Πλαγια. 

«Η Μέθεξις του Χορό-χρόνου» του Π. Τσιγκούλη στην Κόνιτσα

Την έκθεση έργων του φωτογράφου Παναγιώτη Τσιγκούλη «Η Μέθεξις του Χορό-χρόνου» θα φιλοξενεί από 20 Απριλίου η Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Κόνιτσας.

Η έκθεση αποτυπώνει και πραγματεύεται την ελκτική δύναμη που ασκεί η μουσική και ο χορός στον άνθρωπο. Τη μέθεξη στην οποία συμμετέχει ο χορευτής, έχοντας πολύτιμη συντροφιά τους μουσικούς της ζυγιάς ή της κομπανίας, με κύρια αναφορά στα παραδοσιακά δρώμενα τη περιοχής της Κόνιτσας και είναι αφιερωμένη στη μνήμη τριών κλαριτζήδων της πάνω Κόνιτσας, του Νικόλα Αλεξίου, του Βαγγέλη Μπέτζιου και του Μιχάλη Πανουσάκου.

Ένα «πέτρινο» εργαστήριο έξω από την οικία Χουσεΐν Σίσκο

Μια ευκαιρία να συναντηθούν στην Κόνιτσα ακαδημαϊκοί, φοιτητές, νέοι επαγγελματίες, ερευνητές, τεχνίτες και ένα ευρύτερο (τοπικό) κοινό για να μελετήσουν και συζητήσουν για τα διαφορετικά επίπεδα της τέχνης της πέτρας αποτέλεσε το Εργαστήριο Παραδοσιακής Οικοδομικής της Πέτρας που υλοποιήθηκε από 18 έως 23 Μαρτίου.

Από κτηνοτρόφος, μετανάστης στη Γερμανία (Βίντεο)

Ο Έλληνας, που παλαιότερα εγκατέλειπε τη χώρα του και γινόταν μετανάστης, αντιμετώπιζε αρκετές δύσκολες καταστάσεις. Η ιστορία μας έδειξε ότι η μετανάστευση μπορεί να είναι δύσκολη υπόθεση αλλά μπορεί επίσης, να είναι μία ευκαιρία για νέα ζωή, νέες εμπειρίες και προσωπική ανάπτυξη.

Στην Ηπειρωτική Ελλάδα στο ορεινό χωριό Κλειδωνιά, συναντάμε τον κο Νίκο που με δάκρυα στα μάτια μας διηγείται πως νεαρό τσοπανόπουλο εγκατέλλειψε το αγαπημένο του χωριό κι έφυγε για να γίνει μετανάστης στη Γερμανία...

Εορτασμός 25ης Μαρτίου 1821 στην Κόνιτσα (Φωτογραφίες)

Με λαμπρότητα πραγματοποιήθηκε ο εορτασμός της εθνικής επετείου της 25ης Μαρτίου 1821 στην Κόνιτσα. Την Παρασκευή 24 Μαρτίου πραγματοποιήθηκαν επετειακές εκδηλώσεις σε όλα τα σχολεία της Κόνιτσας και ακολούθησε επιμνημόσυνη δέηση και κατάθεση στεφάνων στο μνημείο των πεσόντων από τους μαθητές.

Το πρωί της 25ης Μαρτίου τελέσθηκε Θεία Λειτουργία και επίσημη Δοξολογία στον Ιερό Ναό του Αγίου Κοσμά του Αιτωλού χοροστατούντος του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Δρυϊνουπόλεως Πωγωνιανής και Κονίτσης και στη συνέχεια επιμνημόσυνη δέηση στο Μνημείο των Πεσόντων έξω από το Δημαρχείο, κατάθεση στεφάνων και ανάκρουση Εθνικού Ύμνου από τμήμα των ενόπλων δυνάμεων.